Номзодлик тартиб-қоидалари

Австрия

Тайинлаш ҳуқуқи одатда якуний эгалик қилувчи томонидан, яъни ДКБни бошқарадиган вазирлик томонидан амалга оширилади. Бундан мустасно ҳолат — махсус хусусийлаштириш агентлиги бўлиб, у ерда кенгашнинг ўзи янги аъзоларни кўрсатади ва тайинлайди.

ДКУ аъзолари «зарур малака ва кўникмаларга» эга бўлиши керак

Аёллар вакиллиги учун квота мавжуд — 2013 йил охирига келиб камида 25%, 2018 йил охирига келиб камида 35%. Умуман олганда, ДКУ аъзолари 10 тадан ортиқ ДКБда аъзо бўла олмайди.

Ҳам давлат, ҳам мустақил вакиллар.

Ҳеч қандай регуляторлик / сиёсий чекловлар йўқ.

Бельгия

Тайинлаш Вазирлар Кенгаши билан маслаҳатлашувдан сўнг қироллик фармони билан амалга оширилади.

Расмий талаблар йўқ.

ДКУ аъзоларининг КБда иштирок этиш сони чекланган. КБнинг учдан бир қисми қарама-қарши жинс вакилларидан иборат бўлиши керак. Француз ва голланд тилларида сўзлашувчилар тенг равишда иштирок этиши шарт.

Ҳам давлат, ҳам мустақил вакиллар.

Бразилия

Битта ДКУ аъзоси Режалаштириш, бюджет ва бошқарув вазирлиги томонидан тайинланади. Қолган ДКУ аъзолари ва КБ раиси тегишли тармоқ вазирлиги томонидан тайинланади. Барча номзодлар Президент томонидан тасдиқланиши керак.

Олий маълумот талаб қилинади. Қўшимча малака кўпинча корхона уставида кўрсатилади, масалан: «ДКУ аъзолари таниқли билим ва тажрибага, шунингдек юқорий ахлоқий фазилатларга эга бразилияликлар бўлиши керак».

Одатда қонунчилик билан фуқаролар билан чекланади. ДКУ аъзолари номзодини кўрсатиш сони бўйича чекланмаган, лекин кўпи билан иккита КБдан мукофот олиши мумкин.

Қоида тариқасида, давлат секторидан

Канада

Қироллик корпорациялари учун номзодлар тегишли вазирнинг тавсиясига биноан Кенгашдаги Губернатор (Governor in Council) томонидан тайинланади.

Корпорациялар тўғрисидаги қонунга бўйсунувчи юридик шахслар учун номзодлар вазир томонидан тайинланади.

Расмий талаблар мавжуд эмас

Расмий тавсиялар йўқ. Вазирлар Канаданинг хилма-хиллигини (тили, минтақаси ва ҳ.к.) акс эттириши керак бўлган тавсия этилган номзодлар учун масъулдирлар.

Деярли барчаси мустақил

Чили

Тайинлаш расмий тартиб-қоидаларга мувофиқ эгалик қилиш функцияларини амалга оширувчи марказий ташкилот — Sistema de Empresas («SEP») томонидан амалга оширилади.

Малака талаблари ҳар бир алоҳида ҳолатда ДКБга қараб белгиланади.

ДКБ ҳар бир аъзоси учун номзод кўрсатишнинг максимал сони 5 тадан ортиқ бўлиши мумкин эмас.

Мустақил

Чехия

ДКБ қарамоғига берилган тегишли вазир Бош вазир билан маслаҳатлашганидан сўнг (вазирлик тавсиялари асосида) ДКУ аъзоларини тайинлайди.

Талаблар қуйидагиларни ўз ичига олади: касбий малака; корпоратив бошқарув соҳасида иш тажрибаси; иқтисодиёт ва молиявий ҳисоботларни билиш; Тижорат кодексини билиш.

Фақат тижорат кодекси талаблари, масалан, ақлли, маълумотли, тажрибали ва ғамхўр инсон.

Маълумот йўқ

Дания

ДКУ аъзоларини тайинлаш акциядорларнинг умумий йиғилишида амалга оширилади (Компаниялар тўғрисидаги қонунга мувофиқ). КБни тайинлаш расман тегишли вазир зиммасида қолади, лекин Номзодлар ва ташкилот қўмитаси (унга Бош вазир ва бошқа асосий вазирлар киради) томонидан маъқулланиши керак.

Расмий талаблар мавжуд эмас

Давлат томонидан тайинланган ДКУ аъзолари корхона ходимлари ёки давлат хизматчилари бўлмаслиги керак. Аёллар вакиллигини ошириш мақсад қилиб қўйилган, бироқ расмий мақсад сифатида тасдиқланмаган.

Аъзоларнинг асосий қисми мустақил бўлиши керак.

Эстония

ДКБ қарамоғига берилган тегишли вазир ДКУ аъзоларини тайинлайди, шу билан бирга молия вазири ҳам айрим тайинлаш ҳуқуқларидан фойдаланиши мумкин.

Расмий талаблар мавжуд эмас

Тижорат кодекси талаблари, шунингдек, манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш учун қўшимча салбий талаблар.

Норасмий қоидага кўра, ДКУ аъзоларининг 50 фоизи давлат сектори вакиллари, қолган 50 фоизи эса мустақил (хусусий секторни ифода этувчи) бўлиши керак. Йирик ДКБларда мустақил ДКУ аъзолари улуши одатда юқорироқ бўлади.

Финляндия

КБни тайинлаш акциядорларнинг умумий йиғилишида амалга оширилади (Компаниялар тўғрисидаги қонунга мувофиқ). Давлат акциялар пакети бўйича вазир (кам ҳолларда), эгалик қилиш функцияларини амальга оширувчи ташкилотнинг бош директори ёки Мулкни бошқариш департаменти (Ownership Steering Department ёки OSD) ёхуд тайинланган вакил овоз бериши мумкин.

Расмий талаблар мавжуд эмас

Вазирлар, парламент аъзолари ва юқори мартабали давлат хизматчилари ДКУ этиб тайинланмаслиги керак. Ҳар қандай жинс вакиллари камида 40%. Тайинловлар сони бўйича чекловлар йўқ, лекин номзодларнинг яроқлилигини баҳолашда тайинловлар сони ҳисобга олиниши керак. Аъзолар 7 йилдан ортиқ хизмат қила олмайди.

Давлатнинг стратегик манфаатларини ифода этиш учун бир нафар ДКУ аъзоси давлат сектори вакили бўлиши керак. Қолганлари мустақил.

Франция

Оммавий хизматларни делегация қилиш шартномалари тўғрисидаги қонун амал қиладиган компаниялар (кўпчиликка тегишли) учун КБга тайинлашлар вазирларнинг буйруғи билан амалга оширилади. Хусусий мулк бўлган компаниялар учун тайинлаш расман умумий йиғилишда ўтказилади.

Ҳукумат вакилларини тайинлаш расман вазирнинг мажбурияти ҳисобланади.

Қонунчиликда айрим малакали шахслар ДКУ вазифасини бажариши мумкинлиги кўзда тутилган.

2011 йилда қабул қилинган қонунлар эркаклар ва аёлларнинг мувозанатли вакиллигини талаб қилади.

Ҳукуматни ифода этувчи ДКУ аъзолари давлат сектори ёки давлат улуши юқори бўлган корхона вакиллари бўлиши керак

Германия

Акциядорларнинг умумий йиғилиши ДКУни сайлайди. Давлат кузатув кенгашига аъзоларни тайинлаш ҳуқуқига эга бўлган ДКБда тайинлаш ваколати масъул вазирга юкланади.

Билим, тажриба ва компетентлик зарур.

Йирик корхоналар учун (500 дан ортиқ) ходимлар ДКУни тайинлаш ҳуқуқига эга. Каттароқ корхоналарда (500 дан 2000 гача) ходимларнинг вакиллари ижро этувчи бўлмаган директорларнинг 1/3 нисбатида сайланади. Энг йирик корхоналар учун (2000 дан ортиқ) ДКУ ходимлар томонидан сайланади (давлат ва хусусий корхоналар бир хил кўриб чиқилади). Гендер мувозанати талаб қилинади. ДКУ манфаатлар тўқнашувига ёки бир вақтнинг ўзида 3 тадан ортиқ тайинловга эга бўла олмайди ёки давлат хизматидан ёки лавозимидан дарҳол бўшатилса, тайинланиши мумкин эмас.

Давлат акциядор сифатида баъзи ҳолларда 1-2 та ДКУни тайинлаши мумкин. Қоида тариқасида, давлат, хусусий ва мустақил аъзолар аралашмаси.

Греция

ДКУ тегишли сектор вазири томонидан кўрсатилади ва идоралараро қарор билан тасдиқланади. Баъзи ДКБларда парламентнинг маъқуллаши ҳам талаб қилинади.

Минимал талабларга олий маълумот ва юқори даражадаги 5 йиллик иш тажрибаси киради.

ДКУ бошқа кенгаш аъзоси бўла олмайди, иккинчи КБ аъзолиги учун ҳақ тўланмайдиган ҳоллар бундан мустасно. Давлат томонидан тайинланган ДКУ аъзоларининг учдан бир қисми иккала жинсни ҳам ифода этиши керак.

Назарда тутилмаган

Венгрия

ДКУни тайинлаш расман Миллий ривожланиш вазирининг мажбурияти ҳисобланади, лекин Венгрия давлат холдинг компанияси (HSHC) томонидан амалга оширилади.

Расмий талаблар йўқ. HSHC ДКУ учун ҳуқуқ, иқтисодиёт ёки молия соҳасидаги даража бўйича минимал талабни белгилайди.

Расмий талаблар мавжуд эмас

Ҳам давлат, ҳам мустақил аъзолар ишлатилади. Имтиёзли сиёсат мавжуд эмас.

Исроил

Тайинлашлар молия вазири ва соҳа вазири томонидан биргаликда амалга оширилади. Тайинлашлар бўйича имтиҳон комиссияси барча номзодларни мажбурий малака талабларига мувофиқлигини текширади.

Барча ДКБлар учун таълим ва иш тажрибаси бўйича минимал талаблар кўзда тутилган. Йирик ДКБларда Давлат компаниялари департаменти (Government Companies Authority) турли хилдаги ДКУ учун малака ва яроқлилик бўйича янада батафсил мажбурий талабларни белгилайди.

Давлат хизматчилари КБ таркибининг кўпи билан 2/3 қисмигача ДКУ бўлиши мумкин (амалиётда уларнинг улуши одатда пастроқ). Ижобий ҳаракатлар тўғрисидаги низомда ҳам жинслар вакиллиги, ҳам араблар учун талаблар кўзда тутилган, лекин мажбурий минимал талабларсиз.

Давлат хизматчилари КБнинг 2/3 қисмидан ортиғини ташкил эта олмайди. Ҳозирги вақтда ДКУ аъзоларининг 22 фоизи давлат хизматчиларидир.

Италия

ДКУни кўрсатиш ва овоз бериш Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан амалга оширилади. Баъзи ДКБларда бу тегишли сектор вазирлиги билан ҳамкорликда бажарилади.

ДКБ устави ва бошқа ички ҳужжатлари малака, мустақиллик ва ҳалолликка нисбатан муайян талабларни белгилаши мумкин.

ДКБ ДКУ аъзолари кўпи билан бешта КБ кенгашларида ўтириши мумкин. 2015 йилдан бошлаб аёллар учун 1/3 миқдоридаги квота кўзда тутилган.

Назарда тутилмаган.

Жанубий Корея

ДКУ ижро этувчи ва ижро этувчи бўлмаганларга бўлинади. Сўнггиларини тайинлаш Молия ва стратегия вазирлиги томонидан амалга оширилади.

Расмий малака талаблари Давлат муассасаларини бошқариш тўғрисидаги қонунда белгиланган.

Расмий талаблар йўқ. Номзоднинг дам олиши, жинси ва туғилган шаҳри каби омиллар мувозанатга эришиш учун ҳисобга олинади.

Имтиёзлар йўқ. Турли соҳаларни (академик, хусусий ва давлат) ифода этувчи номзодларни кўрсатиш рағбатлантирилади.

Латвия

Тайинлаш масаласи бўйича ягона ёндашув мавжуд эмас

Қонун ДКУ давлат тилини эркин биладиган ҳамда ўз функцияларини касбий даражада бажариш учун тажриба, маълумот ва малакага эга шахслар бўлишини талаб қилади.

ДКУ ДКБнинг 3 тадан ортиқ КБларида ўтира олмайди.

Маълумот мавжуд эмас

Литва

ДКУ тегишли тармоқ вазирлиги томонидан тайинланади. Масъулияти чекланган жамиятлар (МЧЖ) учун идоралараро саралаш қўмитаси йиллик умумий йиғилишда тасдиқлаш учун номзодларни тавсия қилади. Манфаатдор вазир вето қўйиш ҳуқуқига эга. Номзодлар Бошқарув мувофиқлаштириш маркази (Governance Coordination Centre, эгалик қилиш функцияларини амалга оширувчи ташкилот) томонидан кўрсатилади.

Малака талаблари МЧЖ учун идоралараро саралаш қўмитаси томонидан белгиланади. Ўзига хос малака талаблари тегишли вазирлик томонидан ҳар бир алоҳида ҳолатда белгиланиши мумкин. Умумий мезонларга (яъни таълим, манфаатлар тўқнашувининг йўқлиги, қонун бўйича тақиқларнинг йўқлиги) риоя қилиниши керак. КБ молиявий, стратегик бошқарув ва тармоқларнинг ўзига хослиги билимларини бирлаштириши лозим.

Компаниялар тўғрисидаги қонунга мувофиқ ижро этувчи орган КБ таркибига кириши мумкин эмас. ДКУ ДКБ билан бир хил секторда регуляторлар ёки сиёсатни белгиловчи шахслар бўлмаслиги керак. ДКБ ходимлари КБда кўпчиликни ташкил эта олмайди. Бошқарув раиси (CEO) КБ раиси бўла олмайди.

МЧЖ учун ДКУнинг 1/3 қисми мустақил бўлиши керак.

Малайзия

Масъулият «давлат раҳбарияти» зиммасида, листингга киритилмаган ДКБнинг ДКУлари ДКБ уставига мувофиқ тайинланади. Мустақил ДКУни тайинлашни текшириш КБ ҳузуридаги тайинлаш қўмиталарига юкланади.

Етакчилик сифатлари, миллий ва минтақавий билимлар.

КБда хилма-хиллик рағбатлантирилади, шунингдек КБ таркибига амалдаги ва собиқ давлат хизматчиларини, шунингдек ДКБ ходимларининг вакилларини киритиш талаби ҳам мавжуд.

Турли манфаатдор томонлар иштирокида мустақил аъзолар ва давлат хизматчиларининг мувозанати талаб қилинади.

Мексика

КБ таркиби ДКБнинг ички ҳужжатлари билан белгиланади ва одатда ҳар бир вакиллик қилувчи вазирлик раҳбари томонидан тайинланадиган тегишли вазирликларнинг вакилларини ўз ичига олади.

«Эътироф этилган ҳалоллик, обрў ва ДКБ фаолият соҳасидаги тажрибадан» бошқа ҳеч қандай расмий малака талаблари мавжуд эмас. Айрим ДКБлар ўз ички ҳужжатларида батафсилроқ малака талабларини белгилаши мумкин.

КБга тайинланадиган шахсларга нисбатан ҳеч қандай чекловлар йўқ. Амалиётда ДКУнинг кўпчилиги давлат хизматчиларидир. КБ раиси одатда ДКБ билан боғлиқ давлат дастурлари учун масъул бўлган вазирликнинг раҳбари ҳисобланади.

Назарда тутилмаган

Янги Зеландия

ДКУ Акциядорлик капитали вазири (Shareholding Minister) томонидан тайинланади ва Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Қироллик мулкларини мониторинг қилиш бўлими (Crown Ownership Monitoring Unit, эгалик қилиш функцияларини амалга оширувчи ташкилот) малака талаблари ва салоҳиятли номзодлар бўйича маслаҳатлар беради.

Расмий талаблар мавжуд эмас.

Маълум бир гуруҳ одамлар (парламентнинг амалдаги аъзолари; амалдаги давлат хизматчилари) КБга тайинланиши мумкин эмас. КБнинг хилма-хиллигини ошириш бўйича фаол саъй-ҳаракатлар қилинади, лекин мақсадлар ёки чекловлар йўқ.

Фақат мустақил аъзолар

Норвегия

ДКУ акциядорлар йиғилишида тайинланади. Бунда номзодлар расман Вазир томонидан кўрсатилади.

Расмий талаблар мавжуд эмас. Бизнес ва саноатда катта иш тажрибасига ҳамда муайян тоифаларда билимларга эга бўлган ДКУни тайинлашга эътибор қаратилади.

Давлат имкон қадар КБда жинсларнинг тенг вакиллигига интилади. Географик, маданий ва ижтимоий хилма-хиллик ҳам қўллаб-қувватланади.

Маълумот мавжуд эмас.

Покистон

Қоида тариқасида, федерал ҳукумат ва тегишли вазирликлар ДКУни тайинлайди. Молия муассасалари учун ДКУ тегишли вазирликдан тайинланади.

Талаблар йўқ. Меъёрий ҳужжатлар лойиҳалари мустақиллик ва хилма-хилликка, шунингдек кўникма ва компетентликка асосланган талабларни белгилашни кўзда тутади.

Молия муассасалари учун номзодлар «мувофиқликни текшириш» (“fit and proper”) тестдан ўтиши керак.

Стратегик ДКБларда КБ қуйидаги аъзолардан иборат бўлиши керак:

20% давлат хизматчилари;

20% ижро этувчи аъзолар; ва

60% хусусий аъзолар.

Мувозанат мақсадга мувофиқ, лекин листингга киритилмаган ДКБлар учун мажбурий эмас

Польша

ДКУ Давлат ғазначилиги томонидан тайинланади. Тафсилотлар кўрсатиш ва тайинлаш сиёсатида келтирилган.

Малака имтиҳони; таълим ва тажрибага қўйиладиган минимал талаблар

Давлат хизматчилари кўпи билан иккита КБ аъзоси бўлиши мумкин. Бошқа шахслар битта ДКБнинг КБ аъзолиги билан чекланган.

Маълумот мавжуд эмас

Португалия

Қарор Вазирлар Маҳкамаси ёки айрим ҳолларда молия вазири ва соҳа вазири томонидан қабул қилинади.

Қарор ҳар бирини тайинлашдан олдин берилган Давлат бошқаруви учун кадрларни танлаш ва саралаш қўмитасининг хулосасига асосланади (2012 йилдан бошлаб).

Давлат бошқаруви учун кадрларни танлаш ва саралаш қўмитаси КБ номзодларини баҳолашда тегишли мезонларни белгилайди. Номзодлар ҳалол, касбий обрўга, бошқарув кўникмалари ва тажрибасига эга бўлиши керак. Бакалавр даражаси талаб қилинади.

Манфаатлар тўқнашуви тўғрисидаги низомда батафсилроқ

Ҳозирги вақтда ДКУнинг тахминан 25 фоизи мустақил ҳисобланади.

Словения

Тайинлаш эгалик қилиш функцияларини бажарувчи ташкилот томонидан амалга оширилади.

Мос келадиган номзодларни аниқлашнинг расмийлаштирилган сиёсати. Талаблар минимал таълим даражасини, тегишли 10 йиллик иш тажрибасини, тавсияларни ва бир қатор сифат талабларини ўз ичига олади.

Манфаатлар тўқнашувига қўйиладиган талаблар. ДКУ кўпи билан учта КБда ўтириши мумкин. Давлат томонидан тайинланадиган ДКУ учун 40% миқдорида гендер квотаси мавжуд.

Аккредитация қоидаларида фуқаролик хизматчилари ва сиёсатчилар ДКУ сифатида кўриб чиқилмаслиги кераклиги кўзда тутилган.

Швеция

ДКУни тайинлаш расман Мулкни бошқариш вазирлигининг қарори ҳисобланади, бунда...

-

-

-